|
หลักการจัดองค์ประกอบภาพ นอกจากการใช้เส้นนำสายตา
การเน้นสี การเน้นรูปร่าง การเน้นรูปทรง การเน้นพื้นผิว และการใช้ความซ้ำซ้อนแล้ว
สิ่งสำคัญประการหนึ่งที่จำเป็นต้องมีในการจัดองค์ประกอบภาพก็คือ
การเน้นจุดเด่นในภาพ ซึ่งในภาพหนึ่งภาพควรให้มีจุดสนใจเพียงจุดเดียว
อย่าให้ในภาพมีจุดสนใจหรือจุดเด่นหลายจุด
เพราะจะทำให้เรื่องราวในภาพขาดความเป็นเอกภาพ (Unity) ดูไม่น่าสนใจ
การวางตำแหน่งจุดสนใจในภาพก็ยังมีหลักการอีกว่า
ไม่ควรที่จะวางไว้ตรงกลางภาพ เพราะจะทำให้เกิดความรู้สึกสงบนิ่ง ไม่น่าสนใจ
วัตถุรอบข้างที่เหลือในภาพจะขาดความน่าสนใจ
และไม่เกิดเรื่องราวที่ต่อเนื่องในภาพไปโดยปริยาย
ดังนั้นการวางตำแหน่งเพื่อเน้นจุดเด่นหรือจุดสนใจในภาพ (Point of Interest) จึงนิยมใช้การลากเส้นสมมติขึ้นในภาพ
โดยการแบ่งพื้นที่ออกเป็นสามส่วนเท่าๆ กันทั้งในแนวตั้ง และแนวนอน
ซึ่งจะทำให้เราได้ตารางเก้าช่องที่มีขนาดพื้นที่เท่ากันทั้งหมดในภาพ
จึงเป็นที่มาของการเรียกชื่อ "กฎสามส่วน หรือจุดตัดเก้าช่อง (Rule of Thirds)" ซึ่งวิธีการนี้สามารถใช้ได้กับทั้งภาพแนวนอนและภาพแนวตั้ง

จุดตัดที่เกิดขึ้นจากการแบ่งพื้นที่นี้จะมีทั้งหมด
4 จุด
ซึ่งนิยมใช้ในการวางตำแหน่งของวัตถุหลักเพื่อให้เป็นจุดเด่นหรือจุดสนใจในภาพนั่นเอง
พื้นที่ที่เหลือในภาพ เราสามารถหาจุดสนใจรอง
หรือสร้างกิจกรรมให้เกิดขึ้นจากการกระทำของวัตถุหลักในภาพเพื่อให้เกิดเรื่องราวที่สอดคล้องกับสถานที่
ช่วงเวลา ทิศทางของแสง และองค์ประกอบอื่นๆ ในภาพ
จากหลักการนี้จะทำให้การมองภาพเกิดการเคลื่อนไหวทั่วไปทั้งภาพ
โดยเริ่มจากวัตถุหลัก ซึ่งเป็นจุดเด่นในภาพ ไล่ไปหาวัตถุรอง (ถ้ามี) หรือกิจกรรม
และการกระทำที่เกิดขึ้นในภาพนั้น ภาพที่ได้ก็จะมีความสวยงามทั้งในแง่องค์ประกอบภาพ
และเรื่องราวที่เกิดขึ้นในภาพ
การจัดองค์ประกอบภาพในลักษณะนี้เป็นที่นิยมมากในการถ่ายภาพแนววิจิตรศิลป์
(Pictorial Art) ซึ่งอาจจะเป็นเพราะภาพที่เกิดขึ้นมักจะมีองค์ประกอบภาพที่สวยงาม
มีจุดสนใจหลัก จุดสนใจรองในภาพ สมบูรณ์ด้วยเรื่องราวที่สอดคล้องกันทั้งภาพ
สำหรับภาพที่มีจุดเด่นที่เกิดจากการขัดแย้ง
หรือมีความสำคัญเท่า ๆ กัน ภาพที่เห็นจะส่งผลให้ขาดเอกภาพ
แต่ถ้าเราลองเพิ่มหรือลดความสำคัญของสิ่งใดสิ่งหนึ่งลงก็จะสามารถสร้างเอกภาพของภาพให้สมบูรณ์ขึ้นได้
ภาพที่มีลวดลาย พื้นผิว หรือความซ้ำซ้อนที่เหมือนหรือเท่าๆ
กันจะทำให้ภาพไม่น่าสนใจ การเพิ่มความขัดแย้งให้กับภาพ
และเหมาะสมสอดคล้องกับเรื่องราวที่เกิดขึ้นในภาพ
สามารถทำได้โดยการใช้สีให้เด่นเป็นพิเศษกับสิ่งที่ต้องการให้เป็นจุดสนใจในภาพ
หรืออาจใช้เส้น รูปร่าง และขนาดให้ตัดกัน เพื่อส่งเสริมให้เกิดจุดเด่น โดยอาจมีการสร้างพื้นที่ว่าง
(Space) ให้กับภาพเพื่อทำให้จุดสนใจดูเด่นขึ้นมาก็สามารถกระทำได้
การเน้นจุดสนใจโดยใช้ความชัด (In Focus) ให้กับจุดสนใจในภาพ โดยปล่อยให้ส่วนที่เหลือในภาพเบลอ ขาดรายละเอียด
ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยสร้างจุดสนใจในภาพได้เช่นกัน
ทั้งนี้ การวางจุดสนใจในภาพยังสามารถนำหลักการเบื้องต้น
ได้แก่ การใช้เส้นนำสายตา การเน้นสี การเน้นรูปร่าง การเน้นรูปทรง การเน้นพื้นผิว
และการใช้ความซ้ำซ้อน อย่างใดอย่างหนึ่ง
หรือหลายอย่างผสมกันมาช่วยในการจัดองค์ประกอบภาพให้จุดเด่นในภาพดูสวยงามมากยิ่งขึ้นได้

คนเผามะพร้าวเป็นจุดเด่นหลักในภาพ
จากมือที่จับตะขอเป็นเส้นนำสายตาไปสู่ลูกมะพร้าวที่เป็นจุดสนใจรองสร้างเรื่องราวของการเผามะพร้าวที่ครบถ้วนในภาพเดียว

ภาพการล้างถั่วงอกริมแม่น้ำแม่กลอง ในอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี
มีชายหนุ่มเป็นพระเอกในภาพถั่วงอกจึงรับบทตัวประกอบช่วยสร้างเรื่องราวให้สมบูรณ์แบบยิ่งขึ้น

ชาวประมงที่กำลังพายเรือหาปลา
เมื่อเทียบกับขนาดของสามพันโบกแล้ว จะเห็นได้ว่ามีขนาดที่เล็กกว่ามาก
แต่ด้วยการวางตำแหน่งให้อยู่ในบริเวณของจุดตัดเก้าช่องทำให้สามพันโบกดูมีชีวิตขึ้นมาได้อย่างน่าสนใจ

วางตำแหน่งคนที่กำลังยืนถ่ายภาพอยู่บนยอดหินของสามพันโบกบริเวณจุดตัดเก้าช่อง
หมายเลข 2ทำให้ได้ภาพที่น่าสนใจเป็นการช่วยเปรียบเทียบความยิ่งใหญ่ของสามพันโบกได้ดียิ่งขึ้น

คนงานกำลังฉีดน้ำชำระความสกปรกออกจากกำแพงสีขาวที่มีเส้นตัดขวางที่ซ้ำซ้อน

เด็กน้อยที่กำลังเหินเวหาถือเป็นจุดเด่นในภาพโดยมีบรรดาผองเพื่อนเป็นองค์ประกอบเสริมเรื่องราวให้ภาพสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

จัดถ่ายภาพดอกบัวในแนวตั้ง
โดยให้ตัวดอกอยู่บริเวณจุดตัดที่ 2 มีเงาของดอกและใบบัวเป็นตัวเสริมองค์ประกอบให้ภาพดูสวยงามมากยิ่งขึ้น

การถ่ายภาพอาหาร ความสำคัญอยู่ที่การเน้นจุดเด่นให้ตัวอาหารอยู่ในบริเวณจุดตัด
ที่ควรจะอยู่ใกล้กล้องมากที่สุด มีระยะชัดมากที่สุด
โดยอาจปล่อยให้ส่วนประกอบที่เหลืออยู่นอกระยะชัดออกไป
|