เครื่องเขินหรือเครื่องรัก
       ‘เครื่องเขินหรือเครื่องรัก' หมายถึง งานหัตถกรรมที่ทำขึ้นจากไม้ไผ่สาน หรือจากไม้จริงที่ขึ้นรูปเป็นภาชนะ แล้วทาทับด้วยยางรักธรรมชาติทับกันหลายชั้น เมื่อแห้งจนได้ที่ จึงนำมาขูดเป็นลวดลาย ลงสี หรือปิดทองคำเปลว กลายเป็นเครื่องเขินที่มีลวดลายสวยงาม มีประโยชน์ใช้สอยตามยุคสมัย เช่น พานรอง ขันดอก หีบใส่ผ้า เชี่ยนหมาก หรือตลับใส่ของ เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของบรรพชน ที่ได้ถ่ายทอดสืบต่อกันมาสู่คนรุ่นปัจจุบัน
       ในสมัยอดีตเป็นที่นิยมมากในจังหวัดภาคเหนือ โดยที่เรียกกันว่า เครื่องเขิน โดยตามถิ่นฐานเดิมอยู่ในเมืองเชียงตุง ประเทศพม่า และเนื่องจากสงครามระหว่างไทยและพม่า ชาวบ้านได้ถูกกวาดต้อนจากเมืองเชียงตุงมาสู่เชียงใหม่ ซึ่งในนั้นมีชาวบ้านที่เป็นช่างรัก และได้อยู่รวมตัวกันจนเป็นหมู่บ้านเขิน ซึ่งมีอาชีพทำเครื่องเขินทั้งหมู่บ้าน
       ดังนั้นงานเครื่องเขินจึงประดิษฐ์ขึ้น เพื่อประโยชน์ใช้สอย จากลวดลายที่สวยงาม และทั้งขบวนการผลิต การสร้างสรรค์ ซึ่งได้รับการ ปรับปรุง เพื่อให้เกิดความประสานสอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้ใช้ปัจจุบัน รูปทรงของผลิตภัณฑ์เครื่องเขิน จึงมีบทบาทควบคู่กับหน้าที่ ใช้สอยของผลิตภัณฑ์แต่ละประเภทอย่างมาก ดังนั้นคุณสมบัติ และหน้าที่ใช้สอยของ รูปทรงผลิตภัณฑ์ จึงจัดแบ่งออกได้ 4 ประเภทใหญ่ ๆ ดังนี้
     1.เครื่องเขินที่มีรูปทรง เพื่อบรรจุของเหลว เช่น กระบอก กระป๋อง ขวด ถ้วย จาน ชาม โถ ตลับ แจกัน เป็นต้น
     2.เครื่องเขินที่มีรูปทรง เพื่อบรรจุของแข็ง เช่น กล่อง ตลับ หีบ กลัก ถ้วย จาน โถ ตู้ ถาด เป็นต้น
     3.เครื่องเขินที่มีรูปทรง เพื่อการประดับตกแต่งกาย เช่น กำไล ต่างหู สร้อยคอ หวี งอบ หมวก เป็นต้น
     4.เครื่องเขินที่มีรูปทรง เพื่อการใช้สอยตกแต่งอาคารบ้านเรือน เช่น โต๊ะ เก้าอี้ เตียง ตั่ง ชิ้นงานแกะสลักต่าง ๆ เป็นต้น

 
ที่มาของภาพ : http://www.thai-lacquerware.com/index.php?route=information/information&information_id=7