<< Go Back

เครื่องปั้นดินเผา
       คุณสมบัติของดิน โดยเฉพาะดินเหนียวสามารถอุ้มน้ำได้ดี และเมื่อผสมเข้ากับน้ำแล้วจะทำให้ดินมีความเหนียวและสามารถที่จะปั้นหรือขึ้นรูปสามมิติ โดยไม่ต้องเพิ่มเติมวัสดุอื่นอีก คำว่า"เครื่องปั้นดินเผา"เป็นคำนามที่มีความหมายที่สื่อให้เข้าใจได้ในตัวของมันเอง (เอาดินมาปั้นแล้วก็เผา)
      เมื่อนำดินที่ขึ้นรูปแล้วมาให้ความร้อน ดินซึ่งประกอบด้วยผลึกในตระกูลของ "alumino silicate" จะมีการเปลี่ยนแปลงสัณฐานทางเคมี สารประกอบอัลคาไลน์ (alkaline) เป็นสารชนิดหนึ่งที่สามารถทำปฏิกิริยาเคมีกับผลึกดินที่อุณหภูมิสูง พลังงานความร้อนนี้สามารถขับให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของผลึกดิน โดยจะทำให้เกิดสารประกอบลักษณะเป็น"แก้ว" สารประกอบนี้จะทำหน้าที่เป็นตัวประสานอนุภาคดินที่เหลือ ซึ่งทำหน้าที่เป็นโครงสร้าง เข้าด้วยกัน ทำให้เนื้อวัสดุหลังการเผา (อย่างน้อยประมาณ 800 องศาเซลเซียส แล้วแต่คุณสมบัติทางเคมี) มีความคงทนแข็งแรงขึ้น สามารถคงรูปไว้ใช้เป็นภาชนะสังเคราะห์ชนิดแรกของมนุษย์

 
ที่มาของภาพ : http://th.wikipedia.org/wiki/เครื่องปั้นดินเผา

เครื่องปั้นดินเผาโบาณของไทย
"เครื่องถ้วย"
      "ตรงกับภาษาอังกฤษว่า "เซรามิค" (Ceramic) หมายถึง เครื่องปั้นดินเผาทุกชนิดทั้งที่เคลือบและไม่เคลือบ มีความหมายเดียวกับคำว่า "เครื่องปั้นดินเผา" (Pottery) ส่วนคำว่า "เซรามิค" ใช้ในความหมายที่ กว้างกว่าสามารถครอบคลุมถึงโลหะเคลือบ เช่น ช้อน สังกะสี อิฐ ตลอดจน แก้วทุกชนิด แต่คำว่า "เครื่องปั้นดินเผา" โดยทั่วไปมักเข้าใจว่ามีความ หมายถึงเฉพาะแต่ที่ไม่เคลือบเป็นส่วนใหญ่ และเผาในอุณหภูมิไม่สูงพอ ที่จะเป็นเนื้อกระเบื้อง (Porcelain) ได้ ซึ่งความจริงแล้วคำว่า "เครื่องปั้น ดินเผา" นั้นครอบคลุมได้ทั้งประเภทไม่เคลือบและประเภทเคลือบทั้งที่เผาไฟ แรงสูงและต่ำก็ได้ เครื่องปั้นดินเผาอาจจำแนกตามแหล่งผลิตที่สำคัญๆ เช่น เครื่องปั้นดินเผาก่อนประวัติศาสตร์ที่บ้านเชียง บ้านปราสาท เครื่องปั้น ดินเผาบุรีรัมย์ เครื่องถ้วยสุโขทัย เครื่องถ้วยล้านนา เป็นต้น

 
ที่มาของภาพ : http://www.wangdermpalace.org/Pottery_th.html

ประวัติเครื่องปั้นดินเผาของไทย
        เครื่องปั้นดินเผามีความผูกพัน กับการดำรงชีวิตของมนุษย์ มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เพราะมนุษย์ได้ใช้เป็นเครื่องใช้ไม้สอย ในชีวิตประจำวันบรรจุอาหาร และสิ่งของ  ฉะนั้นจึงได้มีการประดิษฐ์คิดค้นและปรับปรุงเทคโนโลยีต่างๆ อยู่ตลอดเวลา จากการสำรวจแหล่งโบราณ คดีในประเทศไทย พบว่านับตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ 15-16 เป็นต้นมา ในพื้นที่ของราชอาณาจักรไทยได้ปรากฏแหล่งเตาเผาตั้งกระจัดกระจาย อยู่มากมายหลายแห่ง รวมทั้งได้มีการค้นพบเครื่องปั้นดินเผาเป็นจำนวน มากมายหลายชนิดทั้งที่ผลิตจากแหล่งเตาเผาในราชอาณาจักรไทย และที่ผลิตจากแหล่งเตาในต่างประเทศ ซึ่งได้ถูกนำมาเพื่อใช้สอย และจำหน่ายให้กับกลุ่มชนบางกลุ่ม เครื่องปั้นดินเผาเหล่านี้ ถูกผลิตและตกแต่งด้วยเทคนิค และลวดลายที่แตกต่างกันออกไปตามความสามารถของช่างใน แต่ละท้องถิ่น หรือตามสภาพที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของแต่ละชุมชน ซึ่ง บางแห่งอาจมีแหล่งดินที่อุดมสมบูรณ์ เอื้ออำนวยต่อการผลิตเครื่องปั้น ดินเผา นอกจากนี้ จากการที่ชุมชนบางแห่งมีพื้นที่ติดต่อกันหรือมีการ ทำการค้าร่วมกัน จึงทำให้อิทธิพลต่างๆ สามารถส่งผ่านไปยังอีกชุมชน หนึ่งได้อย่างง่ายดายก่อ ให้เกิดการแลกเปลี่ยนศิลปะ และเทคโนโลยี ซึ่งกันและกัน
        ต่อมาจึงมีพัฒนาการของตนเอง ที่แตกต่างออกไปชุมชนบางแห่ง ก็อาจมีพัฒนาการทางการผลิตที่เป็นของตนเอง โดยมิได้รับอิทธิพลจากภายนอก ซึ่งในระยะแรกจะผลิตขึ้น เพื่อใช้ในกลุ่มชนของตนเองก่อน ต่อมาจึงสามารถพัฒนา จนกลายเป็นอุตสาหกรรมที่ยิ่งใหญ่ และมีการส่งไปจำหน่าย เป็นสินค้าออก ให้แก่ชุมชนใกล้เคียง

 
ที่มาของภาพ : http://www.wangdermpalace.org/Pottery_th.html
เครื่องถ้วยในประเทศไทย
1. เครื่องถ้วยที่ผลิตจากแหล่งเตาในประเทศไทย
       - เครื่องปั้นดินเผาบ้านเก่า
       - เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง
       - เครื่องปั้นดินเผาบ้านปราสาท
       - เครื่องปั้นดินเผาสมัยสมัยทวารวดี
       - เครื่องปั้นดินเผาศรีวิชัย
       - เครื่องปั้นดินเผาหริภุญไชย
       - เครื่องถ้วยเขมรหรือขอม
       - เครื่องปั้นดินเผาบ้านบางปูน
       - เครื่องถ้วยสุโขทัย
       - เครื่องถ้วยล้านนา
       - เครื่องปั้นดินเผาวัดพระปรางค์
       - เครื่องปั้นดินเผาบ้านชีปะขาวหาย
       - เครื่องปั้นดินเผาลุ่มแม่น้ำสงคราม
2. เครื่องถ้วยที่ผลิตจากแหล่งเตาในต่างประเทศ
       - เครื่องถ้วยจีน
       - เครื่องถ้วยญี่ปุ่น
       - เครื่องถ้วยเวียดนาม
       - เครื่องถ้วยพม่า
       - เครื่องถ้วยเบญจรงค์
       - เครื่องถ้วยลายน้ำทอง
       - ชุดถ้วยอักษรพระนาม จ ป ร
       - ชุดถ้วยจักรี
       - เครื่องถ้วยยุโรป

 



http://th.wikipedia.org/wiki/เครื่องปั้นดินเผา
http://www.wangdermpalace.org/Pottery_th.html

    << Go Back