http://kanchanapisek.or.th/kp8/nrs/nrs202.html
พระเทวาภินิมมิต (พ.ศ. ๒๔๓๑-พ.ศ. ๒๔๘๕)
พระเทวาภินิมมิตเป็นศิลปินเอกท่านหนึ่งของไทยในสมัยรัชกาลที่ ๕-๗ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ชื่อเดิมว่า นายฉาย เทียมศิลป์ชัย เกิดที่บ้านโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา บิดาเป็นกำนัน ชื่อกำนันแสง มารดาชื่อหมั่น เกิดปีชวด เดือนกันยายน พ.ศ. ๒๔๓๑ เมื่อเยาว์วัยเคยบวชเณร อยู่วัดพระนารายณ์มหาราช กับหลวงลุงชื่อ พระสมุห์ปาน ได้เรียนหนังสือและเรียนงานช่าง จากวัดนี้เมื่ออายุ ย่างเข้าสู่วัยหนุ่ม ได้รับการสนับสนุนจากพระอาจารย์บุญถึงให้ลงไปกรุงเทพฯ และได้เข้าถวายตัวเป็นมหาดเล็ก ในกรมหลวงสรรพศาสตร์ ศุภกิจ (พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงสรรพศาสตร์ศุภกิจ พระอนุชาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ท่านรับราชการจนได้ บรรดาศักดิ์เป็นขุนนิมิตรเลขา ต่อมาได้เลื่อนขึ้นเป็น หลวงนิมิตเลขาในปลายรัชสมัยรัชกาลที่ ๖ และเป็นพระเทวาภินิมมิต ในรัชสมัยรัชกาลที่ ๗ ท่านเสียชีวิตในปีพุทธศักราช ๒๔๘๕ ที่บ้านในจังหวัดนครราชสีมา รวมอายุ ๕๔ ปี ท่านรับราชการเป็นช่างเขียนสามัญในกรมช่างข้างในพระองค์ สังกัดกระทรวงวังตั้งแต่เดือนมกราคม พุทธศักราช ๒๔๕๕ สถานที่ทำงานตั้งอยู่ชั้นล่างของพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท เป็นกองช่างเขียนเฉพาะพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลตจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีพระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงสรรพศาสตร์ศุภกิจเป็นผู้กำกับการ ต่อมาเมื่อกิจการขยายกว้างขวางขึ้น จึงขอพระบรมราชานุญาต ย้ายออกมาตั้งอยู่ที่วังของกรมหลวงสรรพศาสตร์ศุภกิจ ที่ถนนบ้านตะนาว แต่ยังคงเรียกชื่อว่า "กรมช่างข้างใน" หลังพิธีบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ ๖ กรมช่างข้างในถูกยุบก่อตั้งเป็นกรมศิลปากรขึ้น ณ ตึกดิน ถนนดินสอ ท่านได้โอนไปอยู่ในกรม ศิลปากรดำรงตำแหน่งช่างเขียนชั้น ๓ หัวหน้ากองช่างไทย ท่านรับราชการอยู่ในกรมศิลปากรด้วยความขยันหมั่นเพียรจนได้รับบรรดาศักดิ์ เป็นขุนนิมิตเลขา ศักดินา ๕๐๐ ไร ต่อมาได้เลื่อนขึ้นเป็น หลวงนิมิตเลขา ในปลายรัชสมัยรัชกาลที่ ๖ และเป็นพระเทวาภินิมมิตในรัชสมัย รัชกาลที่ ๗ มีตำแหน่งครั้งสุดท้ายเป็นหัวหน้าแผนกตำรา กองหัตถศิลป กรมศิลปากร ท่านได้ลาออกจากราชการเมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๗๘ พระเทวาภินิมมิต มีผลงานทางศิลปะมากมาย ที่สามารถสืบค้นและรวบรวมได้คือ เป็นแม่กองเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนัง ที่พระระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว) ในคราวปฏิสังขรกรุงเทพฯ ครบ ๑๕๐ ปี พุทธศักราช ๒๔๗๕ ซึ่งต้องลบของเดิมออกแล้วเขียนใหม่ งานเขียนรูปแม่พระธรณีรีดมวยผม เพื่อให้ปฏิมากรปั้น แล้วนำไปประดิษฐานไว้ใกล้ ๆ กับสะพานผ่านพิภพลีลา ได้เขียนแบบตราพระราชสัญจกร ประจำรัชกาลที่ ๖ เป็นแม่กองเตรียมงานพระบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูหัว รัชกาลที่ ๗ และได้ออกแบบอักษร พระปรมาภิไธย ป.ป.ร. ไขว้ สำหรับทำตรา และเหรียญ ออกแบบและกำกับการสร้างพระแสงดาบญี่ปุ่น ลงยาฝังเพชรที่กองช่างหลวงกระทรวงวัง แต่ยังมีผลงานที่ชาวจังหวัดนครราชสีมาไม่อาจลืมได้ คือ การร่วมออกแบบรูป ท้าวสุรนารี ร่วมกับ ศาสตราจารย์ศิลปพีระศรี โดยศาสตราจารย์ศิลป พีระศรี เป็นผู้ปั้น แล้วนำมาประดิษฐานที่หน้าประตูชุมพล คนทั่วไปเมื่อเห็นรูปปั้นนี้จะสรรเสริญในฝีมือ การปั้นของศาสตรจารย์ศิลป พีระศรี แต่มีน้อยรายที่ทราบว่า ฝีมือการออกแบบและเขียนรูปดั้งเดิม ก่อนจะมาเป็นรูปปั้นนี้เป็นฝีมือ ของพระเทวาภินิมมิต ศิลปินชาวโคราชนี่เอง
 |
http://kanchanapisek.or.th/kp8/nrs/nrs202.html
http://kanchanapisek.or.th/kp8/nrs/nrs202.html
เมื่อเยาว์วัยเคยบวชเณร อยู่วัดนารายณ์มหาราช ได้เรียนหนังสือและเรียนงานช่างจากวัดนี้
http://kanchanapisek.or.th/kp8/nrs/nrs202.html
เมื่ออายุย่างเข้าสู่วัยหนุ่มได้เข้าถวายตัวเป็นมหาดเล็กในกรมหลวงสรรพศาสตร์ศุภกิจ รับราชการ เป็น ช่างเขียนสามัญในกรมช่างข้างในพระองค์ สถานที่ทำงานตั้งอยู่ชั้นล่างของพระที่นั่งจักรี มหาปราสาท เป็นกองช่างเขียนเฉพาะพระองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เมื่อก่อนตั้งเป็นกรมศิลปากรขึ้น ณ ตึกดิน ถนนดินสอ ท่านได้โอนไปอยู่ในกรมศิลปากร ดำรงตำแหน่งช่างเขียนชั้น ๓ หัวหน้ากองช่างไทย
http://kanchanapisek.or.th/kp8/nrs/nrs202.html
ผลงานของท่าน อาทิ แม่กองเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนัง ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
http://kanchanapisek.or.th/kp8/nrs/nrs202.html
การร่วมออกแบบรูป ท้าวสุรนารี ร่วมกับศาสตราจารย์ศิลป พีระศรี

|