ย่อมุมไม้สิบสอง ใน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (ใหม่สุดแล้วเท่าที่มี) เขียนถึงคำว่า ย่อมุม ว่าหมายถึง "ทำให้มุมของผังพื้นหรือวัตถุ เช่น แท่น ฐาน เสา ลึกเข้าไปทางด้านในเป็นมุม 90 องศา" ถ้าจะเอาเก่ากว่านั้น ขอยกเอา พจนานุกรมสถาปัตยกรรมและศิลปเกี่ยวเนื่อง รวบรวมโดย โชต กัลยาณมิตร เมื่อปี พ.ศ. 2518 (อายุเท่าข้าพเจ้าเลย) ให้ความหมายว่า ย่อไม้ คือ "การแตกมุมใหญ่ให้เป็นมุมย่อยหลายๆ มุม แต่ยังรวมอยู่ในรูปของมุมใหญ่ ตามหลักที่นิยมมาแต่โบราณมักเป็นเลขคี่ เช่น แตกเป็นสาม เป็นห้า เรียกว่าย่อไม้สิบสอง ย่อไม้ยี่สิบ การเรียกนับสิบสองหรือยี่สิบ คือเรียกตามจำนวนที่ย่อไม้ทั้งสี่มุมเป็นชื่อจำนวนที่ย่อรวมกัน"
จากภาพที่ 1 จะเห็นผังเป็นสี่เหลี่ยม (จุดแดง) ก่อนจะตัดให้ลึกลงไปเพิ่มมุมขึ้นมา เกิดเป็นสามมุมย่อย
ที่มา : http://www.bloggang.com/viewdiary.php แนวคิดนี้เชื่อว่าน่าจะเป็นแนวคิดของช่างในสมัยสุโขทัย เห็นได้จากเจดีย์ทรงระฆังคว่ำ ฐานขององค์ระฆังที่เป็นรูปวงกลมจะวางอยู่บนฐานเจดีย์ที่มีผังเป็นสี่เหลี่ยม แต่เพื่อให้เกิดความกลมกลืนสัมพันธ์กับระหว่างรูปทรงเหลี่ยมกับทรงกลม จึงเกิดแนวคิดในการตัดทอนเหลี่ยมมุม ให้ทั้งสองรูปทรงมีความเชื่อมโยงกันอย่างไม่ติดขัด
|
