ตะโพนมอญ คือ  เครื่องดนตรีประเภทเครื่องตีกำกับจังหวะที่มีบทบาทหน้าที่สำคัญในวงดนตรีปี่พาทย์มอญ ทำหน้าที่หยอกล้อกับเปิงมางคอก ตะโพนมอญ   เป็นเครื่องดนตรีประเภทกลอง ใช้บรรเลงผสมในวงปีพาทย์มอญ มีหน้าที่บรรเลงหน้าทับ กำกับจังหวะต่าง ๆ  หน้าหนึ่งใหญ่เรียกว่า “หน้าเทิ่ง” หรือ “หน้าเท่ง” ปกติอยู่ด้านขวามือ อีกหน้าหนึ่งเล็ก เรียกว่า “หน้ามัด” ผู้ที่นับถือ พระประคนธรรพ ว่าเป็นครูใหญ่ทางดนตรี ถือเอาตะโพนเป็นเครื่องแทนพระประคนธรรพในพิธีไหว้ครู และถือว่าตะโพนเป็นเครื่องควบคุมจังหวะที่สำคัญที่สุด ตะโพนมอญ คล้ายตะโพนไทย แต่ใหญ่กว่า และตรงกลางหุ่นป่องน้อยกว่า มีเสียงดังกังวานลึกกว่าตะโพนไทย มีรูปทรงคล้ายคนโฑตะแคง มีด้านหนึ่งใหญ่กว่าอีกด้านหนึ่งทำให้มีลักษณะเรียวไม่เท่ากันสองด้าน สายโยงเร่งเสียงที่ทำด้วยหนังสัตว์ทำให้เกิดลวดลายเป็นเส้น ขาตั้งของตะโพนมีลวดลายกนกงดงาม เดินเส้นลายสีทองอร่าม ตะโพนเป็นเครื่องแทนพระประคนธรรพในพิธีไหว้ครู และถือว่าตะโพนเป็นเครื่องควบคุมจังหวะที่สำคัญที่สุด           ตะโพนมอญมีส่วนประกอบที่สำคัญ 2 ส่วน คือ           1. หุ่นกลอง ทำจากไม้เนื้อแข็ง นำมาขึ้นรูปเป็นทรงกระบอกป่องตรงกลางมีขนาดใหญ่กว่าตะโพนไทย ยาวประมาณ 70 ซม. แล้วขุดภายในให้เป็นโพรงทะลุถึงกัน โดยให้ด้านหนึ่งใหญ่ เรียกว่ "เมิ่กโนด" กว้างประมาณ 42 ซม. ด้านเล็ก เรียกว่า "เมิ่กโด้ด" กว้างประมาณ 35 ซม. แล้วขึงหนังวัว ทายางรักตรงกลางหน้ากลองเป็นตำแหน่งของการติดข้าวสุกถ่วงเสียง บริเวณขอบหน้ากลองทั้งสองด้านถักเป็นห่วงเล็กๆ เรียกว่า "ไส้ละมาน" โยงร้อยไส้ละมานทั้งสองด้านด้วยหนังเรียด เช่นเดียวกับกลองสองหน้า บริเวณตรงกลางของหุ่นกลองร้อยเชือกหนังเรียดขัดเป็นรัดอกเพื่อเร่งเสียง ด้านบนพันหนังเรียดเป็นหูหิ้วเพื่อความสะดวกในการเคลื่อนย้าย           2. เท้าตะโพน ทำจากไม้เนื้อแข็ง รองรับหุ่นกลองเพื่อให้ได้ระดับที่เหมาะสม และมักจะแกะสลัก ลงรักปิดทองให้เข้าชุดกับเครื่องดนตรีอื่นๆในวงปี่พาทย์มอญ http://tkapp.tkpark.or.th/stocks/content/developer1/thaimusic/21_taponmorn/web/i