เทคนิคการสร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ของศิลปิน

ทัศนศิลป์สร้างสรรค์ หมายถึงการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ ประเภทกินระวางพื้นที่ด้วยการใช้เทคนิคหรือกลวิธีการสร้างตามกระบวนการสร้างงานทางทัศนศิลป์ผ่านสื่อวัสดุ ซึ่งเราสามารถสัมผัสรับรู้ชื่นชมความงามได้จากการมองเห็นมีทั้งงานลักษณะ 2 มิติ และ 3 มิติ

เทคนิคการสร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ มีวิธีการสร้างสรรค์ผลงานแบ่งออกเป็น 6 เทคนิคใหญ่ ๆ ได้แก่ เทคนิคการสร้างสรรค์งาน จิตรกรรม เทคนิคการสร้างสรรค์งานภาพพิมพ์ เทคนิคการสร้างสรรค์งานประติมากรรม เทคนิคการสร้างสรรค์งานสถาปัตยกรรม เทคนิคการสร้างสรรค์งานศิลปะสื่อผสม และเทคนิคการสร้างสรรค์งานศิลปะด้วยคอมพิวเตอร์

จิตรกรรม (PAINTING) หมายถึงผลงานศิลปะที่เกิดจากการขีดเขียน ระบายสี โดยถ่ายทอดความงาม อารมณ์ ความรู้สึก และความคิดสร้างสรรค์ลงบนพื้นระนาบรองรับ เช่น กระดาษ แผ่นไม้ ผ้าใบ และฝาผนัง เป็นต้น ลักษณะของจิตรกรรมเป็นงานแบบ 2 มิติ คือ มีความกว้าง และความยาว ส่วนความรู้สึกว่าภาพมีความตื้นลึก ระยะใกล้ไกล นั้นเกิดจากความสามารถของผู้เขียนภาพในการใช้กลวิธีนำทัศนธาตุทางศิลปะและเทคนิคอื่นๆ มาสร้างสรรค์ให้เกิดภาพลวงตามองเห็นเป็นภาพ 3 มิติ เราเรียกผู้สร้างสรรค์งานการเขียนภาพหรือจิตรกรรมว่า “จิตรกร”

“สนามจันทร์รำลึก 2/2548” ผลงานของสมพล ดาวประดับวงษ์ เทคนิคสีน้ำ
คำว่า “จิตรกรรม” (PAINTING) แปลตามศัพท์ในภาษาอังกฤษ หมายถึงการระบายสี แต่เนื่องจากจิตรกรรมมีลักษณะ 2 มิติ จึงรวม “การวาดเส้น” (DRAWING) ซึ่งเป็นงาน 2 มิติมาอยู่ในประเภทจิตรกรรมด้วย เพราะการวาดเส้นเป็นพื้นฐานของการสร้างสรรค์งานจิตรกรรมด้วยเหตุผลที่ว่างานจิตรกรรมส่วนมากจะต้องผ่านการร่างภาพมาก่อน แล้วจึงระบายสี

ประเภทของงานจิตรกรรม งานจิตรกรรมหรืองานที่แสดงบนพื้นระนาบในลักษณะ 2 มิติ โดยใช้วิธีการวาดเส้น (DRAWING) และระบายสี (PAINTING) เป็นหลัก ซึ่งแบ่งประเภทตามลักษณะของผลงานได้ดังนี้
1. ภาพคนเหมือน (PORTRAIT) เป็นภาพเขียนคนตั้งแต่บริเวณศีรษะถึงเอว มีจุดมุ่งหมายเพื่อบันทึกให้เหมือนบุคคลนั้น ๆ เช่นภาพ “โมนา ลิซา” (PORTRAIT OF MONA LISA) ของ เลโดนาร์โด ดา วินซี (LEONARDO DA VINCI) และ “ภาพเหมือนของมิลีเอ” (PORTRAIT OF MILLIET) ของวินเซนต์ แวน โกะ (VINCENT VAN GOGH) เป็นต้น

“ภาพเหมือนของมิลีเอ” (PORTRAIT OF ILLET)
ผลงานของวินเซนต์ แวน โกะ (VINCENT VAN GOGH) เทคนิคสีน้ำมัน

2. ภาพคน (HUMAN FIGURE) เป็นภาพเขียนคนเต็มตัวเพื่อแสดงความงามของสัดส่วนกายวิภาคในอิริยาบถต่างๆ ถ้าเป็นภาพเปลือย เรียกว่า ภาพนู้ด (NUDE) เช่นภาพ “คนอาบน้ำแห่งวาลแปงกง” (THE BATHER OF VALPINCON) เป็นต้น

คนอาบน้ำแห่งวาลแปงกง(THE BATHER OF VALPINCON)
เทคนิค สีน้ำมันบนผ้าใบ พิพิธภัณฑ์ลูฟว์ กรุงปารีส ประเทศผรั่งเศส

3. ภาพสัตว์ (ANIMAL) เป็นภาพเขียนถ่ายทอดความงามของสัตว์ชนิดต่าง ๆ ทั้งสัตว์บก สัตว์ปีก สัตว์น้ำ เช่น ภาพสิงโต ภาพเสือ ภาพช้าง ภาพม้า ภาพสุนัข ภาพไก่ ภาพนก และ ภาพปลา เป็นต้น

ไก่ฟ้าทางลายขวาง
ผลงานของเพ็ญศรี ศรีแก้ว เทคนิคสีน้ำ

                4. ภาพทิวทัศน์ (VIEW) เป็นภาพเขียนบันทึกความงามของภูมประเทศและบรรยากาศเพื่อเก็บไว้ชื่นชม ภาพทิวทัศน์แบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือ ภาพทิวทัศน์บก ภาพทิวทัศน์สิ่งก่อสร้าง และภาพทิวทัศน์ทะเล
               ภาพทิวทัศน์บก (LANDSCAPE) เป็นภาพเขียนทิวทัศน์ที่มุ่งแสดงความงามของธรรมชาติบนพื้นดินเป็นสำคัญ อันประกอบไปด้วย ทุ่งนา ทุ่งหญ้า ป่าเขา ต้นไม้ ดอกไม้ น้ำตก แม่น้ำ ลำธาร โดยมีท้องฟ้า คน และสัตว์เป็นส่วนประกอบช่วยเสริมให้ภาพดูงดงาม มีชีวิตยิ่งขึ้น
               ภาพทิวทัศน์สิ่งก่อสร้าง (ARCHITECTURAL LANDSCAPE) เป็นภาพเขียนทิวทัศน์ที่มุ่งเน้นแสดงความงามของภาพสิ่งก่อสร้าง อาคาร บ้านเรือน ในด้านรูปทรงและแสงเงา โดยมีคนและธรรมชาติอื่น ๆ เป็นส่วนประกอบช่วยให้ภาพมีชีวิตดูงามตาไม่แข็งกระด้างเกินไป
               ภาพทิวทัศน์ทะเล (SEASCAPE) เป็นภาพเขียนที่มุ่งแสดงความงามธรรมชาติทางทะเลและสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องเป็นสิ่งสำคัญ ในภาพจะประกอบด้วย ท้องฟ้า เกาะ ภูเขา ทะเล เรือ โขดหิน ชายหาด พื้นทราย สะพานปลา ต้นไม้ริมหาด และอาจมีภาพคน นก บ้าน ชาวประมง เป็นส่วนประกอบช่วยเสริมเพื่อแสดงบรรยากาศของกลิ่นไอทะเลให้ดูมีชีวิต

ต้นไม้ผลงานของ สุชาติ วงษ์ทอง เทคนิค สีน้ำ
ภาพทิวทัศน์บกแสดงความงามของต้นไม้ ดอกไม้ และบรรยากาศอันร่มรื่น

“ไปวัดไปวัง” ผลงานของ สุชาติ วงษ์ทอง เทคนิค สีน้ำ
ภาพทิวทัศน์สิ่งก่อสร้างวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ซึ่งเป็นวัดภายในพระราชวังในสมัยรัตนโกสินทร์

5. ภาพหุ่นนิ่ง (STILL LIFE)

เป็นภาพเขียนสิ่งของต่าง ๆ ที่ไม่เคลื่อนไหว เช่น ผัก ผลไม้ ดอกไม้ เครื่องใช้ไม้สอย และหุ่นปูนปลาสเตอร์ เป็นต้น แสดงความงามของภาพด้วยการจัดองค์ประกอบศิลป์ เช่น ภาพ “ตะกร้าไวตามิน” ของ สุชาติ วงษ์ทอง และภาพ “กุหลาบ” ของพันธุ์ศักดิ์ จักกะพาก เป็นต้น

“ตะกร้าไวตามิน” ผลงานของ สุชาติ วงษ์ทอง เทคนิคสีน้ำ

กุหลาบ” ผลงานของพันธุ์ศักดิ์ จักกะพาก เทคนิคสีน้ำ

แสดงการถ่ายทอดภาพของ ดอกกุหลาบลักษณะเหมือนจริง และการจัดองค์ประกอบศิลป์ที่งดงามยิ่ง ภาพนี้เป็นภาพที่ได้รับความสนใจจากผู้ชมอย่างมาก ในการจัดแสดงนิทรรศการจิตรกรรมสีน้ำ

60 ปีแผ่นดินพ่อ เมื่อ 16 มิถุนายน – 2 กรกฎาคม 2549 ณ สยามพารากอน
6. ภาพผนัง (MURAL PAINTING) เป็นภาพเขียนขนาดใหญ่ทำลงบนพื้นผนัง เพื่อประโยชน์ในการตกแต่งให้ผนังงดงาม และแสดงสาระต่างๆ เช่น เรื่องราวทางศาสนา กิจกรรมของพระมหากษัตริย์ เรื่องราวในวรรณคดี ประวัติศาสตร์ เป็นต้น จิตรกรรมภาพผนังนิยมใช้สีฝุ่นเขียน มีวิธีเขียนอยู่ 2 แบบ ได้แก่ การเขียนบนผนังปูนเปียกซึ่งเรียกกันว่า
“จิตรกรรมปูนเปียก” (FRESCO PAINTING)

และการเขียนภาพบนผนังปูนแห้งเรียกว่า “จิตรกรรมปูนแห้ง” (FRESCO SECCO หรือ DRY FRESCO) เช่น จิตรกรรมไทยฝาผนัง

ภาพ “พระพรหมนารถเสด็จลงมาปรากฎองค์ต่อพระเจ้าอังคติราช” วัดภาวนาภิรตาราม ฝั่งธนบุรี เป็นจิตรกรรมปูนแห้ง และภาพ “การตัดสินครั้งสุดท้าย” (THE LAST JUDGEMENT) ของไมเคิลแอนเจโล บู โอนาร์โรติ (MICHELANGELO BUONARROTI) เป็นจิตรกรรมปูนเปียก เป็นต้น

พระพรหมนารถเสด็จลงมาปรากฎองค์ต่อพระเจ้าอังคติราช”
จิตรกรรมไทยฝาผนังวัดภาวนาภิรตาราม เทคนิค จิตรกรรมปูนแห้ง,สีฝุ่น

การตัดสินครั้งสุดท้าย (THE LAST JUDGEMENT)
ผลงานของ ไมเคิลแอนเจโล บูโอนาร์-โรติ (MICHELANGELO BUONARROTI) เทคนิค จิตรกรรมปูนเปียก

แสดงภาพพระเยซูพระบุตรของพระผู้เป็นเจ้า ยกพระหัตถ์ขวาตัดสินคนชั่วให้ได้รับผลกรรมที่ก่อไว้ พระหัตถ์ซ้ายยื่นออกเพื่อดึงคนดีเข้าหาพระองค์ เพื่อให้เทวฑูตนำขึ้นสวรรค์
7. ภาพประกอบเรื่อง (ILLUSTRATION) เป็นภาพเขียนเพื่อขยายความสำคัญของเรื่องราวให้เป็นที่สนใจ หรือ ช่วยสื่อสารให้ผู้ชมเข้าใจได้ง่ายขึ้น เช่น ภาพประกอบเรื่อง “พระเวสสันดรชาดก” ของ เหม เวชกร เป็นต้น

พระเวสสันดรชาดกผลงานของ เหม เวชกร

นอกจากประเภทดังกล่าวแล้วยังมีชื่อเรียกอื่น ๆ อีก เช่น ภาพชีวิตความเป็นอยู่ของมนุษย์ (GENRE) ภาพเกี่ยวกับศาสนา (RELIGIOUS) ภาพจินตนาการ (IMAGINATION) และภาพนามธรรม (ABSTRACT) เป็นต้น

กรรมวิธีการสร้างงานจิตรกรรม มีกรรมวิธีสร้างสรรค์ด้วยวิธีการเขียนภาพมี 2 ลักษณะ ได้แก่
การวาดเส้น (DRAWING) และการระบายสี (PAINTING)
1. การวาดเส้น (DRAWING) หมายถึงการใช้เทคนิคหรือกลวิธีการสร้างสรรค์ผลงานด้วยวัสดุสำเร็จรูป ปลายค่อนข้างแหลม เช่น การเขียนด้วยดินสอ การเขียนด้วยเกรยอง การเขียนด้วยสีชอล็ก และการเขียนหมึกดำด้วยปากกาหรือด้วยพู่กัน เป็นต้น โดยการสร้างสรรค์ให้เกิดลายเส้นหรือภาพแรเงา เน้นความงามของเส้นและค่าน้ำหนักของแสงเงาของสีใดสีหนึ่งเป็นสำคัญ เรียกชื่อ ผลงานตามกรรมวิธีการเขียนวัสดุ เช่น วาดเส้นดินสอดำ วาดเส้นปากกาและหมึกดำ วาดเส้นเกร ยอง และวาดเส้นสีชอล์ก เป็นต้น โดยมี ตัวอย่างให้เห็น ได้แก่ “เรือหาปลา” (FISHING BOAT) ของวินเซนต์ แวน โกะ (VINCENT VAN GOGH) สร้างสรรค์ด้วยวิธีการวาดเส้นปากกาและหมึกดำ และภาพ “ศึกษาสำหรับลิบยัน ไซบิล” (STUDIES FOR THE LIBYAN SIBYL) ของไมเคิลแอน-เจโล (MICHELANGELO BUONARROTI) สร้างสรรค์ด้วยการวาดเส้นสีชอล์ก

"เรือหาปลา" (FISHING BOAT)
ผลงานของ วินเซนต์ แวน โกะ(VINCENT VAN GOGH)เทคนิค ปากกาและหมึกดำ

“ศึกษาสำหรับลิบยันไซบิล”
(STUDIES FOR THE LIBYAN SIBYL)
ผลงานของไมเคิลแอนเจโล
(MICHELANGELO BOUNARROTI)
เทคนิค ชอล์กสีแดง

2. การระบายสี (PAINTING) หมายถึงการใช้เทคนิคหรือกลวิธีการสร้างสรรค์ผลงานด้วยการใช้สีชนิดต่างๆ ระบายบนพื้นระนาบรองรับ และใช้วัสดุอุปกรณ์เป็นตัวกลางช่วยสื่อในการถ่ายทอด เช่น พู่กัน แปรง และเกรียง เป็นต้น โดยเน้นความงาม ความกลมกลืนของสีสัน และแสงเงาเป็นสำคัญ เรียกชื่อผลงานตามกรรมวิธีการเขียนจากวัสดุ เช่น จิตรกรรมสีน้ำ จิตรกรรมสีฝุ่น
จิตรกรรมสีโปสเตอร์ จิตรกรรมสีอะคริลิก จิตรกรรมสีน้ำมัน และจิตรกรรมสื่อผสม เป็นต้น มีตัวอย่างให้เห็นได้แก่ จิตรกรรมสีน้ำภาพ “ตลาดดอกไม้” ของ สุชาติ วงษ์ทอง และจิตรกรรมสีอะคริลิกภาพ “ที่พึ่งสุดท้าย” ของสมโภชน์ ทองแดง เป็นต้น

“ตลาดดอกไม้”ผลงานของสุชาติ วงษ์ทองเทคนิค สีน้ำ

“ที่พึ่งสุดท้าย” ผลงานของ สมโภชน์ ทองแดง เทคนิค สีอะคริลิก
ภาพสะท้อนให้เห็นถึงนกน้อย หลบหนีจากการรังแกของมนุษย์
หลบเข้าไปทำรังอยู่ในเศียรพระพุทธรูปที่ชำรุด ซึ่งคิดว่าปลอดภัยและเป็นที่พึ่งสุดท้าย

จากเทคนิคการเขียนภาพใน 2 ลักษณะข้างต้น จะเห็นได้ว่ามีวิธีการสร้างสรรค์อยู่หลายวิธี แต่ในที่นี้จะขอกล่าวเฉพาะเทคนิคที่นิยมใช้ในการเรียน และการสอนวิชาศิลปะตามโรงเรียนระดับมัธยมเท่านั้น ได้แก่ เทคนิคการเขียนภาพสีน้ำ เทคนิคการเขียนภาพสีโปสเตอร์ และเทคนิคการเขียนภาพสีชอล์ก