จินตนาการ (IMAGINATION) เป็นสิ่งที่มีพื้นฐานมาจากการได้สัมผัสรับรู้ธรรมชาติ  สภาพแวดล้อมและแรงบันดาลใจภายใน  จนเกิดเป็นภาพในใจ  หรือจินตภาพที่นำไปสู่การกำหนดรูปแบบงานศิลปกรรม  ก่อนจะร่างภาพ  ออกแบบงานจัดองค์ประกอบศิลป์เป็นภาพที่สะท้อนความคิดสร้างสรรค์หลากหลาย
              จินตนาการมีความสำคัญต่องานในทุกสาขาอย่างยิ่ง  โดยเฉพาะในงานศิลปะเพราะเป็นสิ่งที่ทำให้ผลงานดูมีชีวิตน่าสนใจขึ้น  ทั้งยังทำให้เกิดการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ให้เกิดสิ่งใหม่ ๆ  ที่มีคุณค่าทางประโยชน์ใช้สอยและคุณค่าทางความงาม  เช่น  เลโอนาร์โด ดาวินซี  เป็นผู้คิดสร้างสรรค์เครื่องบินคนแรกของโลกจะต้องเคยเห็นนก  หรือแมลงบินมาก่อน  จึงเกิดแรงบันดาลใจคิดจินตนาการออกแบบเครื่องบิน แต่ขาดน้ำมันที่ใช้บิน  มิเช่นนั้นคงบรรลุผลดังคิดฝันตั้งแต่เขายังมีชีวิตอยู่ก็เป็นได้  ต่อมาภายหลังสองพี่น้องตระกูลไรท์ได้สานต่อจินตนาการนั้นสร้าง เครื่องบิน จนเป็นผลสำเร็จ  เป็นต้น

เครื่องบิน
            ผลงานของ  เลโอนาโด  ดา  วินซี่    เทคนิค  วาดเส้น
เป็นภาพที่ได้ศึกษาและร่างภาพไว้ตามแนวคิดจินตนาการที่อยากจะให้มนุษย์บินได้

              ประเภทของจินตนาการ  จินตนาการแบ่งออกเป็น  3  ประเภท ได้แก่  จินตนาการผลิตซ้ำจากประสบการณ์ตรง  จินตนาการจากประสบการณ์ทางอ้อม  และจินตนาการจากการคิดสร้างสรรค์ใหม่

  จินตนาการผลิตซ้ำจากประสบการณ์ตรง
               เป็นจินตนาการที่เกิดจากการระลึกถึงเรื่องราวเดิมที่ศิลปินเคยผ่านประสบการณ์ตรงด้วยตนเอง  จากธรรมชาติและสภาพแวดล้อมในสังคมมนุษย์  โดยนำรูปร่าง  รูปทรง  สีสัน ฯลฯ  ของสิ่งที่มีอยู่จริงขึ้นมาสร้างเป็นงานศิลปะ  แต่จินตนาการนี้ไม่จำเป็นต้องเหมือนจริงตามตาเห็นดังภาพถ่าย  อาจลดรายละเอียดปรุงแต่ง  หรือนำมาจัดองค์ประกอบศิลป์ของภาพขึ้นใหม่  เช่น  การเขียนภาพในงานจิตรกรรมโดยการระลึกถึงเหตุการณ์ความประทับใจตอนเป็นนักเรียน  หรือในอดีต  โดยแสดงออกทางเนื้อหาเป็นภาพแบบเหตุการณ์เดียว  หรือหลายเหตุการณ์  ด้วยการจัด องค์ประกอบศิลป์หลอมรวมไว้ในภาพเดียวกัน เป็นต้น

เข้าแถวฉีดยา
ผลงานของเด็กหญิงอรญา   อำนาจเจริญพร
แสดงภาพจินตนาการผลิตซ้ำจากการระลึกถึง หน่วยแพทย์เคลื่อนที่ เข้ามาตรวจรักษาคนในหมู่บ้าน

นกกระดาษนำพาสันติสุข
ผลงานของเด็กหญิงจันทิมา  พิมพ์สิงห์ แสดงการระลึกถึงความประทับใจ วันรัฐบาลนำนกกระดาษมาโปรยเป็นสื่อให้สร้างสันติ การจัดภาพแสดงให้เห็นเนื้อหาหลายเหตุการณ์

  จินตนาการจากประสบการณ์ทางอ้อม 
             เป็น จินตนาการที่เกิดจากการได้รับการถ่ายทอดมาจากคำบอกเล่า  จากวรรณกรรม  และข่าวสารในรูปแบบของสื่อต่าง ๆ  ซึ่งศิลปินไม่ได้อยู่ในเหตุการณ์จริงหรือเคยพบเห็นมาก่อน เมื่อตนเองได้รับรู้ถ่ายทอดออกมา  จึงเกิดอารมณ์สะเทือนใจ  จินตนาการสร้างสรรค์ออกมาเป็นงานศิลปะ  เช่น  จิตรกรรมภาพกำเนิดของวีนัส   (THE BIRTH OF VENUS) โดย  บอตติเชลลี่  ศิลปินชาวอิตาเลียนได้แรงดลใจ  จินตนาการจากกวีนิพนธ์ของ  โปลิเซี่ยน  และจากศาสนนิยายกรีก  จิตรกรรมภาพแพเมดูสา (THE RAFT OF THE MEDUSA)  โดย  เจอริโคท์  ศิลปินชาวฝรั่งเศส  จินตนาการเกิดขึ้นจากเหตุการณ์อันเศร้าสลดเมื่อเรือฟริเกต  เมดูสา  ของฝรั่งเศสอับปางลงเพราะมรสุมผ่านการถ่ายทอดจากคำบอกเล่าของผู้รอดชีวิต รูปปั้นแกะสลัก ภาพเทพเจ้า  ยักษ์  อสูรกาย   ภูตผี  ที่จินตนาการมาจากวรรณกรรมหรือตำนานซึ่งกล่าวขานไว้  เป็นต้น

กำเนิดของวีนัส
ผลงานของ  บอตติเชลลี่
แสดงภาพวีนัสกำเนิดมาจากฟองน้ำยืนอยู่ในฝาหอย  ท่าทางเขินอาย  โดยมีเทพเจ้าแห่งลมเป่าให้ลอยเข้าสู่ฝั่ง  การถ่ายทอดจินตนาการเรื่องราวกวีนิพนธ์และศาสนิยายสื่อออกได้อย่างดี

แพเมดูสา
ผลงานของ  เจอริโคท์
จิตรกรเขียนภาพขึ้นจากจินตนาการที่ได้ข้อมูลของผู้รอดชีวิตจากการอับปางของเรือฟริเกตเมดูสา
ลอยแพผจญชะตากรรมอยู่  12  วัน  ภาพจึงเน้นแสดงอารมณ์ของผู้คนชูมือดีใจเมื่อเห็นฝั่ง  และอีกกลุ่มที่  ทุกข์ทรมานด้วยแสงเงาตัดกัน

  จินตนาการจาการคิดสร้างสรรค์ใหม่ 
              เป็นจินตนาการความคิดสร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่ตามความรู้สึก  ความต้องการของศิลปิน  เพื่อให้ได้ผลงานศิลปะรูปแบบใหม่ ๆ  ซึ่งอาจจะมีเค้ารูปแบบเดิมหรือไม่มีเลยก็ได้  เช่น  ผลงานศิลปะแบบกึ่งนามธรรม  และนามธรรม  หรือผลงานศิลปะสร้างสรรค์ด้วยเทคนิคและรูปแบบที่ไม่มีใครเคยทำมาก่อน  เป็นต้น

เครื่องตีไข่          หมายเลข 4
ผลงานของ สจ๊วต  เดวิส    เทคนิค  สีน้ำมัน
เป็นผลงานที่เกิดจากจินตนาการ  คิดสร้างสรรค์ใหม่แสดงการจัดองค์ประกอบศิลป์เน้นการใช้รูปร่างและสี

  สรุป
               การถ่ายทอดแรงบันดาลใจในศิลปะเป็นผลมาจากการรับรู้  และอารมณ์สะเทือนใจ   ก่อให้เกิดพลังถ่ายทอดความคิดจินตนาการตามกระบวนการสร้างสรรค์ที่เหมาะสม และความพึงพอใจของศิลปิน