เพลงเถาเป็นเพลงไทยประเภทหนึ่ง โดยลักษณะการบรรเลงนั้นจะเริ่มจากอัตราจังหวะสามชั้น สองชั้น จนถึงชั้นเดียวตามลำดับ เพลงเถากำเนิดในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยมีวิวัฒนาการจากการเล่นเสภาและการเล่นสักวา

                 เพลงเถาสามารถแบ่งได้ตามที่มาดังนี้

                 1.  เพลงเถาที่มาจากเพลงสองชั้นเดิม นำมาขยายเป็นสามชั้น และตัดลงเป็นชั้นเดียว เช่น เพลงแขกมอญเถา เพลงเขมรพวงเถา ฯลฯ

                 2.  เพลงเถาที่มาจากเพลงสามชั้นเดิม ภายหลังได้นำมาตัดลงเป็นสองชั้นและชั้นเดียวจนครบเถา เช่น เพลงนางครวญเถา เพลงแขกบรเทศเถา ฯลฯ

                 3.  เพลงเถาที่มาจากเพลงชั้นเดียวเดิม และได้นำมาขยายเป็นสองชั้นและสามชั้น

                 4.  เพลงเถาที่แต่งใหม่ เช่นเพลงสุดาสวรรค์ ฯลฯ

                 อัตราจังหวะในเพลงไทยเดิมแบ่งได้สามอัตราดังนี้

                 -  อัตราจังหวะสามชั้น เป็นอัตราจังหวะที่ช้าที่สุดในบรรดาอัตราจังหวะทั้งสาม โดยผู้ที่ประพันธ์เพลงไทยอัตราจังหวะสามชั้นนั้นคือพระประดิษฐ์ไพเราะ (มี ดุริยางกูร)

                 -  อัตราจังหวะสองชั้น เป็นอัตราจังหวะที่ดำเนินไปในลักษณะกลางๆ ไม่ช้าและไม่เร็ว ครูเพลงส่วนใหญ่นิยมนำเพลงสองชั้นใช้ในการบรรเลงและขับร้องประกอบการแสดงโขนและละคร

                 -  อัตราจังหวะชั้นเดียว เป็นอัตราจังหวะที่ดำเนินรวดเร็วและสั้น เพลงเกร็ดบางเพลงรวมทั้งเพลงหางเครื่องก็ใช้อัตราจังหวะนี้ นอกจากนี้ยังมีอัตราจังหวะสี่ชั้นและครึ่งชั้น ปัจจุบันไม่นิยมเล่นแล้ว เนื่องจากอัตราจังหวะสี่ชั้นช้าเกินไป ส่วนอัตราจังหวะครึ่งชั้นเร็วเกินไป

ที่มา : http://th.wikipedia.org/wiki/เพลงเถา