<< Go Back

ตัวเร่งปฏิกิริยา (Catalyst)

คือ สารที่เติมลงไปในปฏิกิริยาแล้ว ทําให้ปฏิกิริยาเกิดขึ้นได้เร็วขึ้น หรือทําให้อัตรากการเกิดปฏิกิริยาเพิ่มขึ้น โดยที่ตัวเร่งปฏิกิริยาอาจจะมีส่วนร่วมในการเกิดปฏิกิริยาด้วยหรือไม่ก็ได้แต่เมื่อสิ้นสุดปฏิกิริยา ตัวเร่งเหล่านี้จะมีต้องมีปริมาณเท่าเดิมและมีสมบัติเหมือนเดิม การที่ตัวเร่งปฏิกิริยาสามารถเพิ่มอัตราการเกิดปฏิกิริยาได้เนื่องจากว่า ตัวเร่งปฏิกิริยาช่วยลดพลังงานก่อกัมมันต์ของปฏิกิริยาให้ตํ่าลง จึงทําให้มีโมเลกุลที่มีพลังงานสูงกว่า หรือเท่ากับพลังงานก่อกัมมันต์จํานวนมากขึ้น ปฏิกิริยาเคมีจึงเกิดเร็วขึ้น แต่จะไม่ทําให้พลังงานของปฏิกิริยาเปลี่ยนแปลงไปดังรูป

รูปแสดงผลของตัวเร่งปฏิกิริยาต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี

จากกราฟจะเห็นว่าพลังงานก่อกัมมันต์ของปฏิกิริยาที่มีตัวเร่งปฏิกิริยาจะตํ่ากว่าพลังงานก่อกัมมันต์ของ
ปฏิกิริยา แต่พลังงานของปฏิกิริยายังคงเท่าเดิม เนื่องจากตัวเร่งปฏิกิริยาเพียงแต่ทําให้พลังงานก่อกัมมันต์ลดลง ไม่ทําให้พลังงานของสารตั้งต้นและผลิตภัณฑ์เปลี่ยนแปลงในการเติมตัวเร่งปฏิกิริยาควรใช้เพียงเล็กน้อย เนื่องจากหากใช้มากเกินไป ตัวเร่งปฏิกิริยาอาจกลายเป็นสารตั้งต้นสารหนึ่งที่เข้าทําปฏิกิริยา ทําให้ปฏิกิริยาเปลี่ยนแปลงไป

ปฏิกิริยาหนึ่งอาจใช้ตัวเร่งปฏิกิริยามากกว่าหนึ่งชนิดและตัวเร่งปฏิกิริยาชนิดหนึ่ง อาจใช้เร่งปฏิกิริยาได้หลายชนิดเช่นเดียวกัน เช่น
­ การย่อยอาหารในร่างกายใช้เอนไซม์หลายชนิดเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา
­ ในกระบวนการเติมไฮดดรเจน แก่ สารอินทรีย์ใช้นิกเกิลเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา
­ ในกระบวนการแตกสลายไฮโดรคาร์บอนในการกลั่นนํ้ามันใช้ซิลิคอนไดออกไซด์และอะลูมิเนียมออกไซด์เป็นตัวเร่งปฏิกิริยา

 

 

ขอบคุณที่มา

http://www.thaigoodview.com/library/teachershow/nongkhai/onuma-b/chemical/sec01p16.htm

<< Go Back