|
 
หมายถึง การพิจารณาแยกแยะศึกษาองค์รวมของงานทัศนศิลป์ออกเป็นส่วนๆ ทีละประเด็น ทั้งในรูปแบบที่ใช้ในการถ่ายทอดในด้านทัศนธาตุของศิลปะ องค์ประกอบศิลป์ และความสัมพันธ์ต่างๆ ในด้านกลวิธีการแสดงออกกับสาระที่ทำให้เกิดผลงานนั้น เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาประเมินผลว่ามีคุณค่าทางความงาม ทางสาระทางด้านด้านอารมณ์ความรู้สึกอย่างไร
เบิกบาน
เทคนิคสีน้ำ ผลงานของ นภดล เนตรดี
แสดงคุณค่าทางความงามโดยใช้ทฤษฎีเลียนแบบนิยม ซึ่งเน้นความถูกต้องตามธรรมชาติ และการจัดองค์ประกอบศิลป์
หมายถึง การแสดงความคิดเห็นของบุคคลเป็นกลุ่มหรือคณะใดคณะหนึ่ง เพื่อค้นหาความจริงหรือแก้ปัญหาในเรื่องใดเรื่องหนึ่งของรูปแบบ เนื้อหา และคุณค่าของผลงานทัศนศิลป์ด้วยความรอบคอบ โดยใช้หลักประชาธิปไตยให้ทุกคนมีส่วนร่วม และสามารถสรุปผลของการแสดงความคิดเห็นนั้นได้
นักเรียนกำลังร่วมกันอภิปรายผลงานศิลปะชิ้นหนึ่งอยู่เพื่อเป็นข้อมูล และค้นหาคุณค่าต่างๆ ที่ศิลปินถ่ายทอดไว้
หมายถึงการแสดงความคิดเห็นทางศิลปะของบุคคลเป็นกลุ่ม ซึ่งได้ข้อมูลมาจากการแยกแยะองค์รวมของการใช้ทัศนธาตุองค์ประกอบศิลป์ เพื่อค้นหาความจริงหรือแก้ปัญหาในเรื่องใดเรื่องหนึ่งของรูปแบบ เนื้อหา และคุณค่าของผลงานทัศนศิลป์นั้นๆ
พิจารณาจากการแสดงออกได้ 2 ด้านคือ
พิจารณาได้จากสิ่งต่อไปนี้
1.1 รูปแบบที่ใช้ถ่ายทอดเป็นลักษณะใด เช่น เป็นลักษณะรูปแบบเหมือนจริง รูปแบบตัดทอน และรูปแบบตามความรู้สึก เป็นต้น และเป็นศิลปะที่มีแนวคิดในทฤษฎีใด เช่น ทฤษฎีเลียนแบบนิยม ทฤษฎีรูปทรงนิยม ทฤษฎีอารมณ์นิยม และทฤษฎีเครื่องมือนิยม เป็นต้น
ทฤษฎีเลียนแบบนิยม มีลักษณะที่ต้องพิจารณาจากหลักการสร้างสรรค์ความถูกต้อง เกี่ยวกับทัศนียภาพวิทยา ทฤษฎีแสงและเงากายวิภาค และองค์ประกอบศิลป์
ภาพหมู่บ้านเลอมิตาจ ณ เมืองป็องตัวส์ (THE HERMITAGE OF PONTOISE)
เทคนิค สีน้ำมันบนผ้าใบ ผลงานของ กามีย์ ปิซาโร (CAMILLE PISSARRO)
เป็นผลงานลักษณะการถ่ายทอดรูปแบบเหมือนจริง สะท้อนศิลปะเลียนแบบนิยม
ทฤษฎีรูปทรงนิยม มีลักษณะที่ต้องพิจารณาจากความสำคัญของการจัดวางองค์ประกอบศิลป์ และการประสานกลมกลืนของทัศนธาตุทางศิลปะให้มีเอกภาพทางรูปทรง จุดเด่นของศิลปะแนวนี้ไม่ได้อยู่ที่การมีรูปแบบเรขาคณิต หรือนามธรรมเท่านั้น งานศิลปะรูปแบบตามธรรมชาติก็เป็นได้
ไตรรัตน์
เทคนิค สีอะคริลิก ผลงานของ ปริญญา ตันติสุข
เป็นผลงานที่ถ่ายทอดลักษณะนามธรรม สะท้อนศิลปะรูปทรงใหม่ให้สวยงามด้วยการจัดวางองค์ประกอบศิลป์
ทฤษฎีอารมณ์นิยม มีลักษณะที่ต้องพิจารณาจากความคิด อารมณ์ ความรู้สึก และความมีชีวิตชีวา เป็นหลัก
ภาพผลงานของเด็กชายจตุพร ทองเปรม
เทคนิค สีชอล์กน้ำมัน
เป็นผลงานที่มีลักษณะสะท้อนศิลปะแบบอารมณ์นิยม แสดงภาพที่เกิดจากแรงกระตุ้นภายในของเด็ก ซึ่งจินตนาการว่าได้เล่นน้ำกับปลาโลมาด้วยอารมณ์สนุกสนาน การออกแบบ และการใช้สีก็เป็นไปอย่างอิสระเรียบง่าย
ทฤษฎีเครื่องมือนิยม มีลักษณะที่ต้องพิจารณาจากผลงาน ซึ่งมีความเป็นเครื่องมือในการสะท้อนเป้าหมาย เพื่อช่วยสังคมและช่วยส่งเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรม เป็นหลัก
ภาพคำสั่งประหารประชาชนผู้รักชาติของจักรพรรดิ์แม็กซิมิเลียน
(THE EXECUTION OF EMPEROR MAXIMILIAN)
เทคนิค สีน้ำมันบนผ้าใบ ผลงานของ เอดูอาร์ มาเน (EDOUARD MANET)
เป็นผลงานที่ถ่ายทอดลักษณะเหมือนจริง สะท้อนศิลปะแบบเครื่องมือนิยมที่ใช้แสดงเรื่องราวให้สังคมได้รับรู้ ถึงการใช้อำนาจปกครองที่ไม่เป็นธรรมและป่าเถื่อน
1.2 รูปลักษณ์ที่ถ่ายทอดสวยงามมีความเหมาะสมเพียงใด เราสามารถพิจารณาประเมินได้ 2 ด้าน ได้แก่ ด้านทักษะฝีมือในการถ่ายทอดและด้านการจัดวางองค์ประกอบ
ด้านทักษะฝีมือในการถ่ายทอด มีการจัดเจนในกลวิธีการสร้างสรรค์ได้ความสมบูรณ์ในรูปลักษณ์เพียงใด เช่น ร่างภาพได้สัดส่วนงดงามหรือไม่ เข้าใจและมีประสบการณ์ในการระบายสี การปั้น แกะสลัก การพิมพ์ภาพมากน้อยแค่ไหน
ด้านการจัดวางองค์ประกอบ มีการนำส่วนประกอบทางทัศนธาตุศิลปะ และหลักการออกแบบมาจัดวางองค์ประกอบภาพได้ความสมบูรณ์หรือไม่ ให้ผลทางคุณค่าสอดคล้องกับเนื้อหาอย่างไร เช่นจัดได้มีเอกภาพกลมกลืนและสอดรับกับเนื้อหา เป็นต้น
1.3 สื่อความหมายให้รับรู้อะไร มีลักษณะของการสะท้อนการสื่อให้ได้รับรู้ในสาระเนื้อหาอะไรบ้าง เช่น ภาพวันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ.1808 (พ.ศ.2351) ของโกยา เป็นผลงานจิตรกรรมที่ใช้เป็นเครื่องมือสะท้อนความไม่มีคุณธรรมในการปกครองบ้านเมือง แสดงคุณค่าด้านสาระให้เห็นถึงความเจ็บปวดจากการเข้ายึดครองประเทศสเปนของทหารฝรั่งเศส ที่สังหารประชาชนอย่างเลือดเย็น และภาพที่พึ่งสุดท้ายของสมโภชน์ ทองแดง เป็นผลงานที่ใช้เป็นเครื่องมือสื่อความหมายสะท้อนให้เห็น ถึงการรุกทำลายธรรมชาติ และการรังแกของมนุษย์ ทำให้นกน้อยต้องหลบเข้าไปทำรังอยู่ในเศียรพระพุทธรูปที่ชำรุด ซึ่งเป็นที่พึ่งสุดท้ายในการหลบภัย
วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ.2351 (THE THIRD OF MAY 1808)
เทคนิค สีน้ำมันบนผ้าใบ ผลงานของ โกยา (FRANCISCO DE GOYA)
ที่พึ่งสุดท้าย
เทคนิค สีอะคริลิก ผลงานของ สมโภชน์ ทองแดง
โดยใช้การวิเคราะห์และอภิปรายเพื่อค้นหาคุณค่าในผลงานทัศนศิลป์นั้นว่าให้คุณค่าอะไรกับผู้ชมและสังคมบ้าง โดยทั่วไปจะพิจารณาจาก 3 ด้าน ได้แก่
2.1 คุณค่าทางด้านความงาม พิจารณาประเมินได้จากความสามารถ ในการถ่ายทอดสร้างสรรค์ออกมาเป็นรูปลักษณ์ทางศิลปะที่ใช้ทักษะฝีมือในการใช้ทัศนธาตุทางศิลปะ และการจัดองค์ประกอบศิลป์ได้อย่างเหมาะสมสวยงาม และส่งผลต่อผู้ดูให้เกิดการชื่นชมในสุนทรียภาพเพียงใด
2.2 คุณค่าทางด้านสาระ พิจารณาประเมินจากเนื้อหาสาระที่ถ่ายทอดในผลงานมีลักษณะส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม ตลอดจนจุดประสงค์ต่างๆ ทางจิตวิทยาให้อะไรกับเราบ้าง ซึ่งอาจเป็นสาระเกี่ยวกับธรรมชาติ ความเชื่อ ศาสนา ประเพณี วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ สังคม จิตใต้สำนึก และความฝัน เช่น ภาพขึ้นบ้านใหม่ ของเฉลิม นาคีรักษ์ และภาพอเล็กซานเดอร์ในชัยชนะการรบ เป็นต้น
ขึ้นบ้านใหม่
ผลงานของ เฉลิม นาคีรักษ์
เป็นจิตรกรรมไทยร่วมสมัยที่ให้คุณค่าส่งเสริมประเพณีไทย
อเล็กซานเดอร์ในชัยชนะการรบ (ALEXANDER IN VICTORY)
งานจิตรกรรมโมเสกของกรีก เป็นภาพแสดงการรบขยายอำนาจ ของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช ให้คุณค่าทางสาระประวัติศาสตร์
2.3 คุณค่าทางด้านอารมณ์ความรู้สึก พิจารณาประเมินจากผลงานที่มีพลังในการกระตุ้น ให้เกิดอารมณ์ความรู้สึกสื่อความหมายต่อการรับรู้ของเราได้ เช่น ภาพเหมือนตัวเอง ของฟินเซนต์ ฟานก๊อก และภาพกระแสน้ำกัลฟ์สตรีม ของ วินสโลว์ โฮเมอร์ เป็นต้น
ภาพเหมือนตัวเอง (SELF – PORTRAIT)
เทคนิค สีน้ำมันบนผ้าใบ ผลงานของ ฟินเซนต์ ฟานก็อก (VINCENT VAN GOGH)
เป็นภาพที่ให้คุณค่าทางความรู้สึกสะท้อนผ่านใบหน้าที่บ่งบอกถึงความทุกข์ภายในจิตใจ และกลวิธีการใช้รอยแปรงเป็นริ้วรอยเส้นมีส่วนช่วยเสริมให้เกิดอารมณ์ความรู้สึกคล้อยตามมากขึ้น
กระแสน้ำกัลฟ์สตรีม
เทคนิค สีน้ำมันบนผ้าใบ ผลงานของ วินสโลว์ โฮเมอร์
เป็นผลงานที่มีลักษณะสะท้อนอารมณ์ความรู้สึกถึงการเอาชีวิตรอดจากพายุหมุนของลม คลื่นทะเล และฉลามร้าย
หลังจากการวิเคราะห์และอภิปรายหาข้อยุติได้ บันทึกสรุปเขียนผลการวิเคราะห์ และอภิปรายไว้ เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษาของข้อดีไว้ใช้เป็นประโยชน์ต่อการสร้างสรรค์งาน ทัศนศิลป์ ของตนเองและผู้อื่นต่อไป
ตัวอย่างการวิเคราะห์และอภิปราย
คนกินมันฝรั่ง
เทคนิค สีน้ำมันบนผ้าใบ ผลงานของฟินเซนต์ ฟานก๊อก
ข้อมูลภาพชื่อ คนกินมันฝรั่ง เขียนภาพโดย ฟินเซนต์ ฟานก๊อก เป็นผลงานทัศนศิลป์สร้างสรรค์ด้วยกลวิธีทางจิตรกรรม เทคนิคสีน้ำมันบนผ้าใบ ถ่ายทอดลักษณะรูปแบบเหมือนจริง เป็นศิลปะสากลลัทธิโพสต์ – อิมเพรสชั่นนิสต์ และเป็นลักษระสะท้อนศิลปะแบบอารมณ์นิยม
ทักษะฝีมือในการถ่ายทอดรูปลักษณ์ของภาพคนยังมีสัดส่วน ทางรูปทรงด้านกายวิภาคเลียนแบบธรรมชาติยังไม่เหมือนจริงเท่าที่ควร เช่น สัดส่วนแขนสั้นและยาวไป แต่สามารถนำทัศนธาตุทางศิลปะ และหลักการออกแบบมาจัดองค์ประกอบศิลป์ มากลบจุดบกพร่องให้ไปสนใจด้านอารมณ์ความรู้สึกของภาพแทน โดยการนำสีดำ สีน้ำเงิน สีเขียวทึบ สีน้ำตาล และนำน้ำหนักสีเข้มมาใช้เพื่อกระตุ้นให้เห็นถึงวพลังแห่งความทุกข์ยาก เพราะสีดำและสีที่นำมาใช้ในภาพมีผลต่อจิตวิทยาทางการมองเห็น ซึ่งให้ความรู้สึกหดหู่ เศร้าใจ ทุกข์ และอึดอัด การนำค่าน้ำหนักของสีและแสงเงาจากตะเกียงมาใช้เน้นให้เห็นถึงอารมณ์ความรู้สึกบนใบหน้า และเน้นให้เห็นถึงความมีมิติของภาพ การใช้หลักการจัดภาพแบบสมดุลไม่เหมือนกันช่วยให้ดูมีอารมณ์ความรู้สึกเคลื่อนไหว
จิตรกรสามารถสื่อความหมายให้เห็นถึงความทุกข์ยาก และสะท้อนเนื้อหาถึงสภาพที่ยากไร้ของคนงานเหมืองถ่านหินที่อาศัยอยู่ภายในกระท่อมอันเก่าแก่ผุพัง และมีบรรยากาศขวนอึดอัด ชีวิตที่ไม่มีใครฉุดให้พ้นจากความรันทด ต้องเอาหยาดเหงื่อแรงงานแลกกับมันฝรั่งต้มเป็นอาหารของทุกวัน เพื่อความอยู่รอด ทำให้เห็นได้ว่ายังมีการเอารัดเอาเปรียบจากคนที่มีโอกาสดีกว่าอยู่ในสังคม แล้วใครจะเป็นผู้แก้ปัญหาเหล่านี้ให้มนุษย์เรามีความเท่าเทียมกัน มีความสุข ไม่ทุกข์ และไม่อด
คุณค่าที่ได้รับ จากภาพนี้ ได้แก่
1.คุณค่าทางความงาม ทำให้ได้ดื่มด่ำ ชื่นชมในความงามของการจัดทัศนธาตุทางศิลปะ และการจัดองค์ประกอบศิลป์ซึ่งเหมาะสมกลมกลืนกับเรื่องราวที่แสดงออก อาจมีคนค้านว่างามตรงไหน ความงามไม่จำเป็นต้องมีความสมบูรณ์ของรูปร่าง ทรวดทรงเหมือนจริงเสมอไป ความงามในศิลปะนั้นอาจเกิดจากการที่ศิลปินสามารถทำให้ภาพนั้น มีความเป็นเอกภาพที่สมบูรณ์ในองค์ประกอบศิลป์ก็ได้
2.คุณค่าทางอารมณ์และความรู้สึก ทำให้รู้สึกหดหู่ เศร้าใจ ตามภาพที่แสดงออกจากท่าทางของคน อารมณ์ความรู้สึกที่สะท้อนออกทางดวงตา ใบหน้า และการใช้น้ำหนักสี แสงเงา
3.คุณค่าทางด้านสาระ ทำให้ได้รับรู้เรื่องราวสะท้อนชีวิตความเป็นอยู่ของคนจนที่แตกต่างกับคนรวย และเป็นภาพที่ส่งเสริมให้เกิดความเข้าใจร่วมกัน เป็นหนทางไปสู่ความมีเอกภาพในสังคมได้ เพราะภาพแสดงให้เห็นถึงชาวเหมืองแร่ที่มีความสามัคคีในการรวมกลุ่ม เขาจึงเอาชนะความทุกข์ยากนั้นได้ด้วยความสมานฉันท์ ดังนั้น สังคมจึงควรฉุกคิด แล้รวมพลังกันช่วยกันสร้างสรรค์แก้ปัญหาต่างๆ ที่มีอยู่เพื่อผลของการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขในสังคมต่อไป
| |
 |
|
